Danao finally breaks habit, Go for sanitation, hygiene

PERHAPS an out-building made of coconut and nipa leaves for a toilet merits no news at all.

But when it eloquently shows a community’s first tentative steps to break a habit that kept generations from
learning the benefits of sanitation and hygiene, it surely gives them the print space.

In Danao, Bohol, communities have started to dig the truth behind health, sanitation and clean environment,
a fact that makes Danao Mayor Thomas Louis Gonzaga hopeful in his drive to bring his town off the hooks of
poverty.

“I believe in good health starts with a clean environment” the mayor said and adds, “education is the key to
good health.”

Unsuccessful in their initial attempt to get the people digging for their own sanitary toilets despite the
town providing toilet bowls, cement and technical help, the need to get people understanding the value of
cleanliness finally got to them through the government’s Pantawid Pamilyang Pilipino program (4PS).

Implemented by the Department of Social Welfare and Development (DSWD), the 4Ps in Danao town also
allowed beneficiaries, whom the town granted toilet construction materials, to sit on community assemblies
and family development sessions.

It was through DSWD’s Family Development Sessions (FDS) that program partners sa Department of Health,
LGU and Department of Education picked the opportunity to deal with educating the beneficiaries the
importance of having toilets.

Here, what the town could not do: educating their people was unwittingly advanced by the 4Ps.

Educating the people to contribute to a cleaner environment in line with the town vision of a brisk extreme
eco-tourism activity as an engine for over-all development was then a big problem, Mayor Gonzaga admitted.

We want the communities to install sanitary toilets for health and hygiene purposes, but habit seems to get on
the way, the athletic town chief executive confessed.

Adopting an approach called community driven development, communities identify their problems and map
out solutions to them, explains a municipal social welfare officer of one of the DSWD 4Ps beneficiary towns.

4P is a national government poverty alleviation program that provides social assistance in conditional cash
grants to extremely poor households to help them break the intergenerational cycle of poverty.

Its long-term objective is for communities to improve their health and education particularly of children aged
0-14 years old.

To continually avail of the cash grants, the government ascertains that family beneficiaries attend health and
pregnancy assistance sessions, regular preventive health check-ups and vaccines for children, responsible
parenthood sessions, mother’s classes, parent-effectiveness seminar and family development sessions.

To keep the children informed, children of beneficiaries must attend day-care, pre-school, elementary and
high-school at least 85% of the time. (rac/PIABohol/DSWD7)

Mga suspek sa paglugos sa 17-anyos nga dalaga didto sa Jagna, nailhan na

NAILHAN na sa kapulisan ang tulo ka mga suspetsado nga nitabang og lugos sa usa ka maanyag nga 17-anyos nga dalaga didto sa usa ka sak-anan sa barangay Tejero, Jagna, Bohol.

Si PO Jill Rasonabe sa Women and Children’s Desk sa Jagna Police Station nitug-an sa Bohol Balita kagahapon nga duna nay set sa mga suspetsado nga ilang gisundan.

Apan niingon si Rasonabe nga dili una nila ibutyag ang mga pangalan sa gitumbok nga mga suspetsado aron dili maguba ang ilang gihimo nga imbestigasyon.

Nibutyag si Rasonabe nga malagmit nga taga-barangay Tejero ra ang mga responsable sa maong paglugos gumikan kay nasuhito kini sa maong lugar.

Matud niya nga gipaubos na sa medical nga eksamin ang maong biktima ug naghulat lamang sila sa resulta niini ug makumpleto ang ilang imbestigasyon aron ipasang-at ang tukmang sumbong batok sa mga responsable.

Sayo niini, ang biktima nga ilhon lamang nga si Venus gilugos sa tulo ka wala mailhing lalaki samtang siya didto sa sud sa sak-anan sa iyang hininugma niadtong Sabado sa alas sa 8 sa buntag.

Sa pamahayag sa biktima nga samtang siya gibilin sa maong sak-anan sa iyang hinigugma kay moadto sa gitrabahoan niini,. kalit lamang nisud ang mga suspetsado agi sa pultahan sa kusina.

Usa sa mga suspek ang nition kaniya og kutsilyo samtang ang usa nigunit sa iyang mga kamot diin ang unang suspek maoy niuna og lugos kaniya ug pagkahuman nipuli ang ikaduha nga lalaki samtang ang ikatulo igo lamang nga nagsud-ong sa gibuhat sa iyang mga kauban.

Ang insidente nahibaw-an sa uyab sa maong biktima human kini nibalik sa iyang sak-anan mga alas 9:30 sa buntag kay dunay nakalimtan nga papeles. (Andy Nalzaro)

1,412 na ang kaso sa dengue sa Bohol, 9 ang patay

Province-wide massive clean-up drive himuon sa kagamhanang probinsiyal ug kalungsuran karong Biyernes sa hapon.

MIKABAT na ngadto sa 1,412 ka mga Bol-anon ang nataptan sa makamatay nga sakit nga dengue ug siyam na ang namatay niini gikan sa bulan sa Enero hangtud sa Septiyembre 13 ning tuiga.

Kini maoy gibutyag ni Provincial Health Officer, Dr. Reymoses Cabagnot ngadto sa Bohol Balita kagahapon.

Matud ni Cabagnot nga siyam sa mga namatay, tulo niini natala sa dakbayan sa Tagbilaran, usa sa lungsod sa Calape, usa sa Baclayon, usa sa Garcia-Hernandez, usa sa Ubay, usa sa Loay ug usa sa lungsod sa San Miguel.

Niingon usab si Cabagnot nga ang Tagbilaran maoy nanguna sa pinakadaghang nataptan sa maong sakit sa napulo ka lugar sa Bohol diin nitala na kini og 400 ka mga kaso, gisundan sa Talibon nga may 59 ka kaso, Dauis ug Carmen nga managsama nga dunay 57 ka kaso, Maribojoc, 55; Calape, 51; Baclayon, 45; Alburquerque, 43; Loon, 42; Cortes, 41; Garcia-Hernandez, 35; Panglao ug Dimiao nga managsama nga dunay 30 ka kaso.

Pasabot ni Cabagnot nga sa mga kalungsuran, mag-utro-utro ang ranking sa mga nataptan gumikan kay dunay mga lungsod nga nianam og saka ang kaso sa mga nataptan.

Nunot niini, ang kagamhanang probinsiyal ubos ni Gobernador Edgar Chatto niisyo og usa ka direktiba ngadto sa tanang local government units (LGU”s) , mga empleyado sa gobyerno, pribado ug mga reliheyosong grupo nga mosalmot sa province-wide nga massive clean-up drive.

Ang maong kalihukan nga gitawag usab og Operation Uga gitakdang pagasugdan mga 1:30 sa hapon karong Biyernes diin ang mga opisyales ug mga empleyado sa kapitolyo ug sa 47 ka kalungsuran ug sa siyudad magdungan og hinlo sa palibot sa tagsa-tagsa ka mga dapit.

Dugang ni Cabagnot nga dunay kemikal nga gitawag og larvicidal nga pangpatay kini sa mga larva ug itlog sa lamok ang ipanghatag sa mga kalungsuran.

2 ka grupo sa ilegal nga mangingisda dakpan didto sa lungsod sa Pres. Garcia

DUHA ka grupo sa mga mangingisda nga managsamang nigamit og ilegal nga pamaagi sa pagpanagat ang gidakop sa Task Force Kalikasan ug fish warden didto sa lungsod sa Pres. Carlos Garcia niadtong Lunes sa gabii ug kagahapon sa sayong kabuntagon.

Unang nadakpan nailhan nga sila si Boyet Gavas, 31, minyo; Santos Dabatos, 29, minyo; Nesio Fernan, 20, ulitawo ug Roy Mendoza, 19, ulitawo kinsa pulos taga-barangay Gaus sa maong lungsod.

Samtang ang ikaduhang grupo nailhan nga sila si Jason bayot, 27, minyo; Jerome Angoo, 29, minyo; Rey Tutor, 40, minyo ug Booby Curimo, 37, minyo pulos nagpuyo sa barangay Cuya, Ubay, Bohol.

Sa taho sa kapulisan nga samtang ang maong task force nihimo og seaborne patrol sa kadagatan ilang nasigpatan ang unang grupo pasado alas 11 sa gabii nga nigamit og usa ka compressor sa pagpangisda duol sa fish sanctuary didto sa barangay Aguihing sa maong lungsod.

Nabawi gikan sa unang grupo ang usa ka pumpboat kolor puti nga may 16 HP Briggs and Stratton nga makina, usa ka compressor nga may paraphernalia, lima ka pana ug upat ka goggle.

Samtang ang ikaduhang grupo nasigpatan mga 1:30 sa kabuntagon nga nigamit usab sa samang paagi.

Nakuha gikan kanila mao ang usa ka pumpboat nga may 16 HP Briggs and Stratton nga makina, usa ka compressor nga may tapot nga paraphernalia, duha ka pana, 2 ka goggle ug duha ka kilo sa managlahing klase sa isda.

Gidala ang mga suspetsado didto sa kapulisan sa maong dapit alang sa dugang nga imbestigasyon. (Andy Nalzaro)

2 ka wanted dakpan sa Balilihan

DUHA ka mga tawo nga pinangita sa balaud nasikop sa kapulisan didto sa lungsod sa Balilihan kagahapon.

Unang nadakpan nailhan nga si Carlito Toledo, 35, ulitawo, taga-barangay del Carmen Norte sa maong dapit kinsa gisikop pinasikad sa alias warrant nga giisyo ni Maghuhukom Salud Migriño sa 19th Municipal Circuit Trial Court nga nakabase sa maong lungsod gumikan sa kasong paglapas sa Presidential Decree 1602 kun masiao nga petenetsah og Hunyo 19, 2001.

Adunay piyansa nga P4,000 ang gipatong sa maong hukmanan batok sa naasoy nga akusado.

Samtang si Hermes Orilla, 41, minyo, nagpuyo sa barangay Cogon sa samang lungsod gidakop mga alas 11:30 sa buntag pinasikad sa alias warrant nga gipagawas ni Maghuhukom Jose Escobedo sa Misamis Oriental 10th Judicial Region Branch 37 nga nakabase didto sa Cagayan de Oro City nga penetsahan og Nobiyembre 5, 2007 gumikan sa kasong paglapas sa Republic Act 9262 kun Violence Against Women and their Children.

Ang maong hukmanan mipatong og P24,000 nga piyansa batok sa maong akusado kinsa gipaslak sa Balilihan Police Station lock-up jail. (Andy Nalzaro)

5 ½ ka takna gilauman nga magsil-sil sa batasan pagpanglimpyo batok sa sakit

LIMA ug tunga ka takna nga pagpanglimyo batok sa dengue ug sa ubang sakit.

Ghangyo sa gobernador ang tanan nga motabang sa hiniusang cleanup project gikan sa Biyernes sa
ala 1:30 ngadto sa alas 6 aron ipasabot ang panginahanglang sa pagpalihok sa komunidad batok sa
sakit.

Bisan sa kamubo sa higayon, gilauman kini ni Gob. Edgar Chatto nga magasilsil sa alimpatakan sa
mga katawhan sa panginahanglan sa pagmakakunayon sa pagmatngon sa kalimpyo aron kabatokan
ang pagdagsang sa sakit.

Unang gitumbok sa memorandum circular nga gipalibot sa gobernador pagpanglimpyo ug pagyabo
sa mga gipundong tubig nga posibleng kapangitlogan sa lamok, kasagingan hingunasan, pagtabon sa
mga sudlanan og tubig ug pagpanaguro sa limpyo nga palibot. (PIA)